Barkamol avlod el-yurt tayanchi

Sana02.02.2017
Hajmi51.3 Kb.

Mavzu:“Barkamol avlod – el-yurt tayanchi”

Bajardi: ______________

Tekshirdi: Rizayev Yunus
Milliy istiqlol g'oyasi taraqqiyotimizning boshqa ko'pginamasalalari kabi, biz qanday davlat, qanday jamiyat barpo etmoqdamiz, uning ijtimoiy-iqtisodiy, siyosiy-ma'naviy asoslari nimalardan iborat, degan savollarga ham javob bera oladi. Bu masalalar Prezidentimiz Islom Karimovning "O'zbekistonning o'z istiqlol vataraqqiyot yo'li", "O'zbekiston buyuk kelajak sari", "O'zbekiston XXI asrga intilmoqda" kabi asarlarida keng va atroflicha yoritib berilgan.

Dunyodagi har bir davlatning jamiyat va strategik maqsadi boiadi. Strategik maqsad - uzoqqa moijallangan umumiy aniq reja deganidir. Bizning bosh strategik maqsadimiz - ozod va obod Vatan, erkin va farovon hayot barpo etishdir. Bu maqsadga bozor iqtisodiyotiga asoslangan erkin demokratik jamiyat barpo etish orqali boramiz.

Buning uchun, eng avvalo, hokimiyat tarmoqlarining konstitutsiyaviy asosdato'liq mustaqil faoliyatyuritishigaerishish, bozor iqtisodiyotini qaror toptirish, yangi texnologiyalar bilan ishlash mexanizmini shakllantirish zarur. Bu mexanizm esa iqtisodiyotning barcha sohalarida turli mulk shakllarining teng asosda harakat qilishi va ular o'rtasida sogiom raqobat boiishini ta'minlaydi.

Dunyoda bozor munosabatlariga o'tish va bu munosabatlami ularni amalda joriy qilishning tayyor andozasi yo'q. Ko'pgina davlatlar o'z imkoniyatlaridan kelib chiqqan holda, iqtisodiy rivojlanishning o'zigamos yo'lini ishlab chiqadi. Biz ham o'z yo'limizni ishlab chiqdik. Chunki boshqa davlatlar tajribasini ko'r-ko'ronaqo'llay olmas edik. Sababi - mamlakatimiz iqtisodiy oti, uning tarkibiy tuzilishi, geografik joylashuvi, iqlim sharoiti, tabiiy resurslari o'ziga xos. Qolaversa, xalqimizning ruhiy dunyosi, ma'naviyati va tafakkuri ham boshqa mamlakatlar aholisinikiga o'xshamaydi.

Bizning taraqqiyot yo'limiz Prezident Islom Karimov asoslab bergan ijtimoiy larzalarsiz, inqilobiy sakrashlarsiz, tadrijiy tarzdarivojlanish yo'lidir. Milliy istiqlol g'oyasi ana shu yoida yurtdoshlarimizni birlashtiradi, ular o'rtasida hamkorlik va hamjiqatlikni ta'minlaydi. Ularni buyuk maqsadlar sari safarbar etadi.

Buyo'l hozirgi davrdaquyidagi vazifalarni amalgaoshirishni taqozo etadi.

Siyosiy sohada demokratlashtirish jarayonini yanada chuqurlashtirish, uning izchilligi va samaradorligini ta'minlash - siyosiy islohotlarning eng asosiy yo'nalishidir. Bunda hokimiyatning turli tarmoqlarga bo'linishiga amal qilinadi. Hokimiyatning mustaqil tarmoqlari deganda, biz qonun chiqaruvchi hokimiy at, ijroiy a hokimiy ati va sud hokimiyatini tushunamiz.

Demokratlashtirish jarayoni - davlatni boshqarish sohasidagi vazifalarning davlat zimmasidan jamiyat zimmasigao'tib borishini, bu jarayondaxalq vakillarining faol ishtirok etishini o'zida ifodalaydi. Bu esa. o'z navbatida, O'zbekiston Konstitutsiyasiga muvofiq, xalq davlat hokimiyatining birdan-bir manbaidir, degan qoidaga asoslanadi, Shu bois davlat hokimiyatining mustaqilligi xalqimizning siyosiy vama'naviy yetukligi bilanbelgilanadi. Xalqning siyosiy vama'naviy yetukligi esa uning davlat qurilishidagi faol ishtirokida ko'rinadi. Shuning uchun xalqning dunyoqarashi va siyosiy madaniyatini, o'z haq-huquq va manfaatlarini teran anglaydigan darajaga yetkazish siyosiy hayotni erkinlashtirishning asosiy shartlaridan biridir.

Siyosiy madaniyat fuqarolarning ham, davlat idoralari va jamoat tashkilotlarining ham qonungabirdek bo'ysunishidan boshlanadi. Demak, biz barpo etayotgan jamiy atdanafaqat aholining huquqiy bilimini oshirishga, balki jamiyatdagi barcha ijtimoiy institutlar faoliyatining samaradorligini ta'minlashgajiddiy e'tibor qaratish ham talab etiladi. Chunki, demokratiya fuqarolarning o'z manfaatlarini davlat va jamiyat manfaati bilan uyg'unlashtinshini talab etadi.

Demokratlashtirish jarayonini chuqurlashtirish jamiyatdagi turli manfaatlar, qarama-qarshi kuch va harakatlar o'rtasidagi muvozanatni ta'minlaydigan samarali mexanizmni shakllantirish zaruratim vujudga keltiradi. Prezidentimiz Islom Karimov bunga quyidagi yo'l bilan erishish mumkinligini ta'kidlaydi:

"Shunga erishish kerakki, mamlakatimiz

siyosiy hayotida haqiqiy ma'nodagi ko'ppartiyaviylik muhiti qaror

topishi darkor. Har bir partiya muayyan ijtimoiy qatlamga tayangan

holda, ana shu toifa manfaatlarining himoyachisi sifatida o 'lining

aniq va ravshan harakat dasturiga ega bo'lishi kerak. Unda har

qaysi partiyaning maqsad va vazifalari, jamiyat taraqqiyoti

borasidagi muqobil takliflari o'z ifodasini topishi lozim"

.

Ko'ppartiyaviylik deganda bir qancha partiyaning jamiyat hayotida faol

ishtiroki tushuniladi. Partiyalar parlament ishidao'z vakillari orqali ishtirok etib, qonunlar qabul qiladi va ularni hayotga tatbiq etish borasida faollik ko'rsatadi. Boshqacha aytganda, ko'ppartiyaviylik turli manfaatlar, xiltna-xil kuchlar o'rtasidagi muvozanatni vujudga keltiruvchi asosiy omildir. Mamlakatimizda turli manfaatlar, qarama-qarshi kuch va harakatlar muvozanatini ta'minlaydigan ma'naviy omil esamilliy istiqlol g'oyasidir. G'oya negizida esa milliy istiqlol mafkurasi shakllanadi.

Biz barpo etayotgan jamiyatda olg'a siljishimizga xalaqit berayotgan illat va asoratlarni bartaraf etishga qodir boigan samarali tizim shakllantirildi. Bunday samarali tizim - huquqiy demokratik davlat va fuqarolik jamiyatidir. Huquqiy davlatda nafaqat hokimiyatning uch tarmog'i: qonun chiqaruvchi, ijroiya va sud hokimiyatining mustaqil harakat qilishi, balki ommaviy axborot vositalari va boshqa ijtimoiy tuzilmalarning qonun asosida erkin faoliyat ko'rsatishi ham ta'min etiladi.

Shundan kelib chiqqan holda aytish mumkinki, mustaqillik bu - huquq degani, huquq esa - mas'uliyat deganidir. Mana shu demokratik jamiyatdagi bog'liqlikni oddiy fuqarodan tortib mas'ul xodimlargachateran anglab, o'z faoliyatini ana shu asosdayuritishi maqsadga muvofiqdir.

Biz barpo etayotgan jamiyatda mahalliy hokimiyat va fuqarolarni o'zini o'zi boshqarish organlarining faoliyat doirasi yanada kengaytiriladi. Ya'ni, ularga davlat vakolatlarining bir qismi bosqichma-bosqich o'tkazib boriladi, nodavlat va notijorat tuzilmalarning huquqi va nufuzi oshiriladi. Bu borada Prezidentimiz tomonidan ishlab chiqilgan "Kuchli davlatdan - kuchli jamiyat sari" g'oyasi muhim ahamiyat kasb etadi. Chunki bu g'oya O'zbekistonda fuqarolik jamiyati barpo etishning aniq rejasini ifoda etadi. U amalga oshgani sari odamlarning siyosiy ongi, siyosiy madaniyati va faolligi yanada yuksaladi, mahallalarning nufuzi va mavqei ham mustahkamlanadi.

Bu shundan dalolat beradiki, O'zbekistonda barpo etilayotgan jamiyatning siyosiy tuzilishi - demokratik, huquqiy davlat shaklida boisa, uning ijtimoiy tuzilishi - qonun ustuvor bo' lgan fuqarolik jamiyatidir. Ushbu jamiyat mamlakatimizdaiste'dodli, izlanuvchan, chuqur bilimli vayuksak malakali, Vatanga, ona zaminimizga sadoqatli yosh kadrlarni tanlash, joy-. jgaqo'yishvayangilashgaimkonberadigantizimnitakomillashtirishni azardatutadi. Bu tizim kadrlarni tanlashda, avvalo, uning kasb malakasi, 'oyaviy sog'lomligi, vatanparvarlik, fidoyilik, qat'iyatlik kabi yuksak fazilatlarni e'tiborgaoladi.

Iqtisodiy sohada: iqtisodiyotning barcha soha va tarmoqlarida erkinlashtirish jarayonini izchillik bitan amalga oshirish, tadbirkorlik faoliyatini fivojlantirish, ijtimoiy himoyalangan bozor munosabatlariga o'tish iarayoni yanada chuqurlashib boradi.

Iqtisodiyotni erkinlashtirishdagi bosh vazifa-davlatning boshqaruvchilik fiinksiyalarini qisqartirish, ya'ni uning korxonalar xo'jalik faoliyatiga, birinchi galda, xususiy tadbirkorlik faoliyatiga aralashuvini cheklashdan iborat bo'ladi. Bu-xususiy tadbirkorlikka, umuman, iqtisodiy faoliyatningbozorga xos mexanizmlariga ko'proq erkinlik berish demakdir.

Mamlakatimizda mustaqillik yillarida xususiy mulk rivojlanishi uchun zarur huquqiy kafolatlar va amaliy mexanizm yaratildi. Masalan, Davlat mulkini boshqarish va xususiylashtirish qo'mitasi, uning joylardagi tuzilmalari barpo etildi. Tovar, xomashyo, fond birjalari, banklar tizimi, mahsulot ishlab chiqaruvchilar vatadbirkorlar palatasi, biznes-fond, turli konsalting, lizing va boshqa bozor infratuzilmasi tarmoqlari shakllantirildi.

Mulkning aksariyat qismi davlat tasarrufidan chiqarildi. Nodavlat shaklidagi mulkchilikning aksiyadorlik jamiyatlari, korporatsiyalar, kompaniyalar, firmalar, shirkatlar, qo'shma va xususiy korxonalar, fermer va dehqon xo'jaliklari, o'rta va kichik korxonalar tarmog' i vujudga keldi.

Xususiy lashtirishj arayonini yanada chuqurlashtirish va haqiqiy mulkdorlar sinfini shakllantirish ham iqtisodiy sohadagi muhim vazifadir.

Hozir bu jarayongayirik korxonalar ham jalb etilmoqda. Bunda xususiy mulkning miqyosi va ulushi uzluksiz ortib boradigan ko'p tarmoqli iqtisodiy otm rivojlantirishgakatta e'tibor qaratilmoqda. Chunki, mulkdorlar safining kengayishiga erishish orqali ham ijtimoiy hayot barqarorligi va farovonligi kafolatlanadi.

Yana bir vazifa iqtisodiyotga xorij sarmoyasini, avvalo, bevosita yo'naltirilgan sarmoyalarni keng jalb etish uchun zarur huquqiy shart-sharoit, kafolat va iqtisodiy omillarni yanada kengaytirishdan iborat.

Bu esa salohiyatli xorij iy sheriklar bilan birgaxalqimiz ehtiyojiga mos, dunyo bozorida raqobatga bardoshli mahsulotlar ishlab chiqarishni amalga oshirish imkonini beradi. Chunki, xorij sarmoyasi ishlab chiqarish quvvatlarini zamonaviy asbob-uskunalar, jihozlar va mexanizmlar bilan yangilash, ilg'or texnologiyalargao'tish, ko'plab yangi korxonalar qurish, ishlab chiqarishning va bozor iqtisodiy oti infratuzilmasini rivojlantirish uchun zarur bo'ladigan mablag'ni shakllantirish manbaidir.

Mamlakat eksport salohiyatini oshirish, uning xalqaro mehnat taqsim-otida teng huquqli va o'zaro manfaatli shartlar asosida ishtirok etishi, iqti-sodiyotimizning jahon iqtisodiy tizimiga har tomonlama uyg'unlashuvi jaray-onini tezlashtirish vazifasi ham biz barpo etayotgan jamiyatning iqtisodiy poydevorini mustahkamlashga xizmat qiladi.

Mamlakatning eksport salohiyatini oshirish bevosita jahon bozorida xaridorgir, raqobatbardosh mahsulotlar ishlab chiqarish bilan bog'liq. Har qaysi davlat o'z hududida ishlab chiqarilgan mahsulotning sifati bilangina jahon bozoridagi mavqeini mustahkamlab olishi, doimiy sheriklar va xari-dorlar topishi mumkin. Hozir O'zbekistonning eksport salohiyatini oshir-ishga alohida e'tibor berilmoqda. Bu borada yana bir muhim vazifa iqti diyotdagi tarkibiy o'zgarishlarni izchil davom ettirishdan iborat o'zbekiston iqtisodiyotidagi tarkibiy o'zgarishlar deganda, yjdagi yo'nalishlar bo'yicha amalga oshirilayotgan ishlarni tushunamiz:



  • ko'pmulkchilik rag'batlantirilayotgani, ya'ni barcha mulk shaklidagi faoliyatga teng huquq va imkoniyat yaratilayotgani;

  • tayyor mahsulot ishlab chiqaradigan korxonalar tarmog'i kengaytirilayotgani;


  • kichik va o'rta biznes korxonalan tizimi shakllantinlayotgani va jadal rivojlantirilayotgani;

  • bozor infratuzilmasi, ya'ni bozorga xos ishlab chiqarish va iqtisodiy faoliyat shakllanayotgani;

  • O'zbekistonning geografik o'rni, geopolitik xususiyatlari, transport va kommunikatsiya masalalariga jiddiy e'tibor qaratishni talab etayotgani uchun yangi va zamonaviy kommunikatsiya tarmoqlari ochilayotgani.

Iqtisodiyotda tarkibiy o'zgarishlarni amalga oshirishda qishloqqa sanoatni olib borish, birinchi galda, qishloq xo'jaligi mahsulotlarini qayta ishlash mo'ljallangan o'rta va kichik korxonalar tarmog'ini rivojlantirish, ayniqsa, ustuvor ahamiyat kasb etmoqda.

Ijtimoiy sohada: biz barpo etayotgan jamiyatda kuchli ijtimoiy siyosat yuritish, fuqarolarga g'amxo'rlik qilish taraqqiyotimizning asosiy tamoyillaridan biri bo'lib qolaveradi. Bu esa milliy istiqlol g'oyasining ijtimoiy sohadagi tamoyillarini belgilaydi, ularning amalga oshishiga xizmat qiladi.

Kuchli ijtimoiy siyosat deganda, yurtimizda yashayorgan har bir ijtimoiy guruh, qatlam, tabaqa, fuqaroga g'amxo'rlik qilish tushuniladi. Bu esa isiohotlarni inson manfaatlarini ko'zlagan holda o'tkazish, xalq ta'limi, sog'liqni saqlash, madaniyat, ilm-fan sohalariga doimiy e'tibor qaratishni nazarda tutadi. Prezident Islom Karimovning islohotlar islohotlar uchun etnas, xalq uchun, uning turmush farovonligi o'sishi, munosib hayot kechirishi uchun, degan fikrlari mamlakatimizdaolib borilayotgan kuchli ijtimoiy siyosatning ma'no-mazmunini tashkil etadi. Bu hayotiy tamoyil davlatimiz siyosatining insonparvarlik xususiyatidan kelib chiqadi.

Yangi jamiyatni barpo etish jarayonida xalq moddiy farovonligini bosqichma-bosqich oshirilishini ta'minlash, yurtdoshlarimizning munosib hayot kechirishi va yoshlarimizning kamol topishi uchun zarur shart-sharoitlarni yaratish, aholini, engawalo, uning yordamga muhtoj qatlamlari bolalar, qariyalar, nogironlar, o'quvchi yoshlarni ijtimoiy muhofazalashning amq yo'naltinlgan mexanizmi yanada takomillashtiriladi. Shuningdek, xalqimiz uchun muqaddas qo'rg'on va madaniyat beshigi boigan oila, onalarvaayollarimizningjamiyatdagi o'rni vamavqeyini oshirish sohasida olib borilayotgan ishlar izchil davom ettiriladi.

Fuqarolarning huquqiy tengligi va qonun ustuvorligini ta'minlash, jamiy at manfaatlari vaaholi xavfsizligini kafolatlovchi davlattuzilmalari faoliyatini yanada takomillashtirish ham bu sohadagi muhim vazifalardandir.

Ma'lumki,

kelajagi buyuk davlat barpo etish avlodlarga ozod va obod Vatanni meros qoldirish borasidagi olijanob ishlar taqdiri, oxir-oqibatda, yoshlarning ilm-fan yutuqlari va zamonaviy kasblarni nechog'lik mukammal egallashiga bogiiq. Binobarin, barkamol avlodni tarbiyalash O'zbekistonda yangi jamiyat barpo etishning eng muhim shartidir.

Shuning uchun bugun yurtimizdata'lim sohasi tubdan isloh qilinmoqda. Bu islohotlar Kadrlar tayyorlash milliy dasturi asosida amalga oshirilmoqda. Bungao'xshash dasturjahondagi birorbirmamlakatdayo'q. Shuning uchun ham unga butun dunyoda qiziqish katta. Milliy dasturning toiiq amalga oshinlishi yigit va qizlarning kasbiy, iqtisodiy va ma'naviy jihatdan tezroq mustaqil boiib, hayotdano'zo"rninitopishigaimkonyaratadi.

Madaniy qadriyatlar

-

zamonaviy ilm-fan va taraqqiyot

yutuqlari bilan boyitib borish

asosiy

vazifamizdir.

Buning uchun av-valo o'zligimizni yanada chuqurroq anglashimiz, milliy istiqlol g'oyasi tush-uncha va tamoy illarini xalqmizning, ayniqsa, yoshlarning qalbiga singdi-rish talab etiladi. Shuningdek, muqaddas dinimiz va tariximizni soxtalash-tirishga, ulardan g'arazli maqsadlarda foydalanishgayo'l qo'ymasligimiz ham g'oyatdamuhimdir.

Milliy istiqlol g'oyasi yurtdoshlarimizni ma'naviy qadriyatlarm to'g'ri baholay bilishga da'vat etadi. Buning uchun milliy qadriyatlarga, jumladan, madaniy merosga ilmiy asosda to'g'ri yondashishning asosiy tamoyillaridan kelib chiqadigan mezonlarga arnal qilish nazarda tutiladi. Bu mezonlar insonparvarlik, vatanparvarlik, xalqchillik vataraqqiyparvarlikdan iborat. Milliy istiqlol g'oyasi yurtdoshlarimizni ma'naviy qadriyatlarni to'g'ri baholay bilishga da'vat etadi. Buning uchun

milliy

qadriyatlarga, jumladan, madaniy merosga ilmiy asosda to'g'ri yondashishning asosiy tamoyillaridan kelib chiqadigan mezonlarga amal qilish nazarda tutiladi. Bu mezonlar insonparvarlik, vatanparvarlik, xalqchillik vataraqqiyparvarlikdan iborat bo'lib, ularning har birida

milliylik

va umuminsoniylik tamoyillari mujassamlashgan.

Bu mezonlarga, shuningdek, tarixiylik ham xos. Ular jamiyat oldida turgan yangi vazifalardan kelib chiqilgan holda boyib, takomillashib boradi. Milliy qadriyatlarga baho berilar ekan, ularning milliy g'oyaga nechogiiq mos ekani nazarda tutiladi. Lekin bunda faqat alohida bir inson yoki muayyan ijtimoiy guruh manfaati emas, balki butun insonparvar jamiyat, barcha o"zbekistonliklar manfaati e'tiborga olinadi.

Yangi jamiyat barpo etishda barchani ma'naviy yangilanish va islohotlar jarayonining faol ishtirokchisiga aylantirish, ularning kuch va salohiyatini ijtimoiy hamkorlik va millatlararo totuvlik, diniy bag'rikenglik kabi ezgu maqsadlar sari yo'naltirish muhim vazifadir. Chunki, bu ma'naviyatning kuch-qudratidan ezgu maqsadlar yo'lida samarali foydalanish, ijtimoiy munosabatlarni insoniylikg'oyalari asosida rivojlantirishni ta'minlashga xizmat qiladi.

Bunda turlicha fikrdagi ijtimoiy qatlamlar, siyosiy kuch va harakatlarning o'zigaxosorzu-intilishlarini uyg'unlashtiruvchi g'oyalarga erishish, Vatan ravnaqi, yurt tinchligi, xalq farovonligi kabi olijanob orzu-intilishlarni barcha uchun muqaddas maqsadga aylantirish vazifasi ham doimo nazarda tutiladi. Bu ko'ppartiyaviylik tamoyillariga amalda rioya qilgan holda, milliy hamjihatlikni yanada mustahkamlashga xizmat qiladi.

Hayot ko'ndalang qo'yayotgan yana bir muhim vazifa dinning asl keng jamoatchilikka tushuntirishdan iboratdir. Chunki ana cjiundagina din xalqning nafaqat ming yillik tarixi, balki bugungi ma'naviy hayotiga ekaniga hech kimda shubha qolmaydi. Muxtasar aytganda, din borasida Prezident Islom Karimov tomonidan ifodalangan "Olloh qalbimizda, yuragimizda'" degan hayotiy tamoy ilga amal qilish lozim. O'rta asr allomasJ Bahouddin Naqshbandning "Diling - Ollohda, qoiing -mehnatda bo'lsin" degan hikmati bu boradagi faoliyat mezonidir.

Kadrlar tayyorlash milliy dasturini amalga oshirish borasidagi ishlarni izchil davom ettirish, ta'lim-tarbiya tizimini zamon talablari asosida muttasil takomillashtirib borish vazifasi ham yangi jamiyat barpo etishda muhim o'rin tutadi. Chunki davlatimiz qudrati, mamlakatimiz kelajagi bilimli, dono va ma'naviy barkamol kadrlarga bog'liq. Shu bois mazkur dasturni bajarishni izchil davom ettirish, uni yanada takomillashtirish, ta'lim jarayoninijahon xalqlari tajribasi vayutuqlarini hisobgaolgan holda boyitib borish O'zbekistonda yangi jamiyat qurishning ustuvor vazifalaridan bin bo'libqolaveradi.

Yurtimizda yashayotgan barcha millat va elatlarning qadriyatlari, tili, madaniyati, diniy e'tiqodi, urf-odat va an'analarini hurmat qilish, ularni asrab-avaylash hamda rivojlantirishga ko'maklashish ham yangi jamiyat barpo etish jarayonida markaziy vazifadir. Chunki bu ko'pmillatli mamlakat fuqarolari o'rtasida, ularning milliy

va diniy mansubligidan qat'i nazar, hamjihatlik va birodarlik tuyg'ularini kuchaytirish, "Shu aziz Vatan -barchamizniki" g'oyasini amalga oshirishga xizmat qiladi.

Ozod va obod Vatan, erkin va farovon hayot barpo etish borasidagi buyuk maqsadini amalga oshirish yakunida huquqiy demokratik davlat, erkin fuqarolik jamiyati quriladi. Bu jamiyatning asosiy belgi va tamoyillari quyidagilardir:

- barpo etilayotgan jamiyatning moddiy-iqtisodiy negizini ko'pmulkchilikkaasoslangan, ijtimoiy yo'naltinlgan, muvozanatmexanizmi ta'minlangan bozor munosabatlari tashkil etadi;

- bu jamiyat o'zining siyosiy tuzumiga ko'ra, ko'ppartiyaviylikka, fikrlar xilma-xilligiga tayangan, qonun ustuvorligi ta'minlangan, huquqiy demokratik davlat, ijtimoiy munosabatlarning xarakteri, tashkilotlarining o'zaro ta'siriga ko'ra esa, fuqarolik jamiyati bo'ladi;

-bujamiyat milliylik vaumuminsoniylikni uyg'unlashtirgan, bunyodkor g'oya va yangiliklarga ochiq, millatchilik, diniy ayirmachilik va aqida-parastlikdan xolijarniyat bo'ladi.

O'ZBEKISTONNING TARAQQIYOT YO'LI VA MAFKURAVIY MUAMMOLAR

R e j a :

1. Taraqqiyotning o’zbek modeli

2. Milliy g’oya va mamlakatimizda amalga oshirilayotgan isloxotlarning borishi

O'zbek modelining asosiy tamoyillari Prezidentimiz Islom Karimov tomonidan mustaqillikning dastlabki yillarida ishlab chiqilgan. U jamiyatimiz hayotini har tomonlama isloh etish va bozor iqtisodiyotiga asoslangan erkin, adolatli demokratik davlat qurishning strategik yoiidir.

Mamlakatimiz o'zining ana shu maqsadlariga erishish uchun taraqqiyotning o'ziga xos yo'lini tanladi. Milliy istiqlol g'oyasi ana shu yo’ldan borayotgan xalqimizni pirovard maqsadlarga yetaklaydi, taraqiyotnmg o'zbek modelini amalga oshirishgayordam beradi. Taraqqiyot modeli deb, muayyan davlat tomonidan Mr ijtimoiy tuzumdan ikkinchi ijtimoiv tuzumga o 'tish yoki biron birjamiyatdagi umrini o (tab bo 'Igan ijtimoiy munosabatlarni zamonaviy talablar asosida isloh etish borasida tanlab olingan rivojlanish yo'liga aytiladi.

O'zbekiston tanlab olgan taraqqiyot yo'li bir tuzumdan ikkinchi tuzumga o'tishni ta'minlab beradigan taraqqiyot modeliga misol bo'la oladi. Dunyoda bu borada ancha tajriba to'plangan. Masalan, yaponlarning Ikkinchi jahon urushidan keyingi taraqqiyot yo'li davlat tuzumi - monarxiyani saqlab qolgan holda, jamiyatdagi hukmron munosabatlarni zamonaviy talablar asosida isloh etish modeliga misol boia oladi.

O'zbekistonning sobiq ma'muriy- buyruqbozlik tuzumidan bozor iqtisodiyoti munosubatlariga asoslangan erkin, demokratik jamiyatga o'tishining o'ziga xos va mos yo'li - jahonda o'zbek modeli deb tan olingan rivojlanish yo'lidir. Uning asosiy mazmuni jamiyatni inqilobiy tarzda emas, balki bosqichma-bosqich, ya'ni tadrijiy ravishda isloh etishni nazarda tutadi.

O'zbek raodeli o'zining nazariy va amaliy jihatlariga ega. U nazariya, ya'ni ta'limot sifatida mamlakatimizning salohiyati va keng imkoniyatlaridan, tabiiy boy liklari, aholisining ongi, bilimi va yaratuvchilik mahoratidan kelib chiqqan holda rivojlantirish tamoyillarini belgilab beradi. Oddiy til bilan aytganda, o'zbek modeli nazariy jihatdan bizmng o'zimizga xos va o'zimizga mos yoiimizni asoslaydi.

Amaliy faoliyat dasturi sifatida esa bu model islohotlarning huquqiy negizini yaratish va mustahkamlashga qaratilgan aniq siyosatni bugungi sivilizatsiya sharoitidaqanday yuritish yo'1-yo'riqlarini tavsiyaetadi. Uning amaliy jihati boshqaruv, tashkilotchilik ishlari va aniq ijro mexanizmini

o'zida aks ettiradigan va ularmng ijrosini ta’minlaydigan farmonlar, qarorlar, davlatdasturlarini qabul qilishni hamda investitsiya, soliq, moliya-kredit, iqtisodiy siyosatni amalga oshirishni nazarda tutadi.

Xo'sh, o'zbek modelining afzalliklari va asosiy ustuvor xususiyatlari nimalardan iborat?

O'zbekistonmustaqillikka erishgach,nafaqato'zining iqtisodiy taraqqiyot tamoyillarini. balki milliy davlatchilik asoslarini tiklash modelini ham ishlab chiqishi zarur edi. Shu bilan birga, turli qadriyatlar, xalqning o'zligi va g'ururiniqaytatiklash,rivojlantirishni ham talabqiladi. Bularningbarchasi jamiyatning ijtimoiy-sinfiy tuzilmasini tubdan yangilash va mustaqillik g'oy alarini amalga oshirish uchun mutlaqo yangicha fikrlab, yangicha ish yuritadigan kadrlami tarbiy alash zaruratini yuzaga keltirdi.

Germaniya, Shvetsiya, Janubiy Koreya, Fransiya, Xitoy, yuqorida tilga olingan Yaponiya kabi mamlakatiarning taraqqiyot modellari ko'proq iqtisodiy modellar edi. Ular siyosiy, ijtimoiy va madaniy hayotni tubdan yangilashni nazarda tutgan emas. Ushbu mamlakatiarning birortasida iqtisodiy islohotlar davrida milliy davlatchilik, madaniy meros va ona tilini tiklash smgari masalalar dolzarb bo'lmagan (faqat Janubiy Koreyada davlat qurilishi muhim ahamiyat kasb etgan).

O'zbek modeli esa yuqorida aytib o'tganimizdek, jamiyatning barcha sohalarini birdek isloh etishga qaratilgan. U iqtisodiy munosabatlarni

yangicha asosda rivojlantirish bilan birga, davlat qurilishi, jamiyatni jen1okratlashtirish, mulkdorlar sinfl vao'rtabiznesni shakllantirish kabi Havlatchilik negizini tashkil etadigan masalalarni hal etishni nazarda tutadi. Bularning barchasi o'zbek modelining o'ziga xos ustuvor xususiyatlaridir. Bu modelni ishlab chiqishda taraqqiy topgan mamlakatiarning bozor munosabatlariga o'tish tajribasi, mustaqillik uchun kurash yillaridagi tarixiy sinov va saboqlar, xalqimizning o'ziga xos turmush tarzi va tafakkuri barcha-barchasi hisobga olindi.

I Jamiyatni isloh etishning chuqur ilmiy asoslangan quyidagi besh tamoyili o'zbek modelining asosida turadi.

Birinchi tamoyil: Iqtisodiyotning siyosatdan ustunligi. Iqtisodiy islohotlar hech qachon siyosat ortida qolmasligi kerak, ular biror mafkuraga bo'ysundirilishi ham mumkin emas. Ichki va tashqi iqtisodiy munosabatlarmafkuradan xoli bo'lishi lozim.

Isqisodiyotning siyosatdan ustunligi va mafkuradan xoliligi o'zbek modelining asosiy tamoyilidir. Bu mamlakatimizda amalga oshirilayotgan iqtisodiy siyosatning mazmun-mohiyatini aks ettiribgina qolmay, balki yurtimiz iqtisodiy hayotining yangiiiklarga, ilg'or tajribalar va oqilona tashabbuslarga ochiqligini ham ko'rsatadi Mazkur tamoyil iqtisodiy rivojlanishda ma'naviyatning ahamiyati nechogiiq muhim ekanini ham nazarda tutadi.

Ikkinchi tamoyil: Davlat - bosh islohotchi. U islohotlarning ustuvor yo'nalishlarini belgilab berishi, yangilanish va o'zgarishlar siyosatini ishlab chiqishi va uni izchillik bilan amalga oshirishi lozim. Mustabid tuzum asoratlaridan xalos boiish jarayonida o'zini-o'zi tartibga soladigan yetuk rivojlangan iqtisodiy mexanizm birdaniga vujudga kelib qolmaydi. Shu boisdan ma'muriy buyruqbozlikka, markazlashgan iqtisodiyotga asoslangan tuzum qoldiqlarmi tugatish, bu yoidagi turli ziddiyat va qarshiliklarni yengib o'tish, yangi munosabatlarni qaror toptirish uchun o'tish davriga xos siyosat olib borilishi kerak.

Boshqacha aytganda, o'tish davri sharoitida iqtisodiy islohotlarni o'z holiga tashlab qo'yib bo'lmaydi. Islom Karimov o'zbek modelining mazkurtamoyilmi ilmiy asoslab berar ekan, quyidagilarni ta'kidlaydi: "O'tish davri davlat xalq xo'jaliginmg, ayniqsa, uning asosini, tizimini belgilaydigan tarmoqlarnmg faoliyatini qo'llab-quwatlashi, narx-navolarni tartibga solib turishi, shuningdek, bevosita yordam berishda imtiyozlar yaratishi, bevosita yordam ko'rsatish yo'li bilan ana shu tarmoqlarga madad berishi lozim".

Bu so'zlar davlatning bosh islohotchi sifatidagi vazifasi nimadan iborat ekanini asoslab beradi va ayni paytdaturli ijtimoiy guruhlarning, nodavlat va jamoatchilik tashkilotlarining, alohida shaxslarning islohotchilik tashabbuslari va faoliyatlari cheklanmasligini, aksincha, davlat ularga

I yordam berishini bildiradi. U

chinchi tamoyil: Jamiyat hayotining

barcha sohalarida qonunning ustuvorligi.

Bu tamoyil demokratik yo'l bilan qabul qilingan Konstitutsiya va qonunlarni hech istisnosiz hamma hurmat qilishi va ularga og'ishmay rioya etishini nazarda tutadi. U quyidagi uch yo'nalishda o'z aksini topgan.

Birinchidan, mazkur tamoyil turli mulk shakliarining huquqiy asosda rivojlanishini ta'minlaydi. Mulkdorlar va xo'jalik yurituvchi shaxslar o'rtasidagi munosabatlar huquqiy me'yorlar yordamida tartibga solinadi. O'zboshimchalik yoki turli iqtisodiy zo'ravonliklargayo'l qo'yilmaydi

Ikkinchidan, jamiyatda demokratik jarayonlar rivojlanib boradi, aholining siyosiy madaniyati va faolligi oshadi. Fikrlar xilma-xilligi va qarashlarrang-barangligi uchun huquqiy kafolatlar pay do bo'ladi. Inson huquqlari ta'minlanadi. Noqonuniy imtiypzlarga yoki aksincha, kamsitishlarga chek qo'yiladi.

Uchinchidan, aholida shaxsning, barcha ijtimoiy guruh va qatlamlaming manfaatlari to'liqroq hisobga olinadi va ularning yaratuvchilik imkoniyatlari, ijodiy salohiyati samaraliroq ro'yobga chiqadi.

Jamoat

tashkilotlarining o'rni va ahamiyati yil sayin ortib boradi. Fuqarolik • miyati asoslari shakllanadi. Demak, qonunning ustuvorligi tamoyili -O'zbekistonda ijtimoiy taraqqiyot, jamiyat yangilanishi, inson shaxsining vuksalishi uchun xizmat qiladi.

O'zbek modelining mazkur tamoyili awalgi tamoyil bilan chambarchas bog'liq. Zero, davlat bosh islohotchi sifatida ijtimoiy barqarorlik, qonuniylik va huquq-tartibotnmg asosiy kafili bo'ladi. Qonun ustuvorligi jamiyat hayotida birdaniga to'liq qaror topib qolmaydi. U nisbatan uzoq muddat talab qiladigan, bosqichma-bosqich va doimiy rivojlanib boradigan jarayon. Uning to'hq qaror topishi uchun o'zaro mushtarak bo'lgan quyidagi uch omil muhim ahamiyat kasb etadi:

-jamiyatning, ijtimoiy hayotning barchajabhalarini qamrab oladigan puxta va zaruratga qarab o'zgaruvchi qonunlar majmuining vujudga kelishi va doimiy takomillashib borishi;

-jamiyat a'zolarining yuksak huquqiy savodxonligi va qonunga qat'iy bo'ysunishi;

- amaldagi qonunlarni hayotga tatbiq etishning zarur iqtisodiy shart-sharoiti, siyosiy-ma'muriy va ijtimoiy mexanizmini yaratish.

To'rtinchi tamoyil: Aholining demografik

tarkibini hisobga olgan holda, kuchli

ijtimoiy siyosat yuritish.

Bunda bozor munosabatlarini joriy etish bilan bir vaqtda, aholini, ayniqsa, kam ta'minlangan oilalarni, bolalar va keksalarni ijtimoiy himoyalash yuzasidan tegishli chora-tadbirlar ko'rish nazarda tutiladi.

Kuchli ijtimoiy siyosatning tarkibiy qism va yo'nalishlari ko'p. Ular orasida ijtimoiy ta'minot, yangi ish o'rinlarini yaratish, sog'liqni saqlash, x^lq ta'limi, madaniyat, sport vajismoniy tarbiya sohalari faoliyatini mablag' bilan ta'minlash va isloh qilish qanchalik muhim o'rin tutsa, jinoyatchilikka

qarshi

kurashish, osoyishtalik vabarqarorlikni ta'minlash kabi masalalar ham shunchal ik dolzarbdir.

Kuchli ijtimoiy siyosat olib borish va aholining turli qatlamlarini ijtirnoiy muhofaza qilish o'zbek modelinmg insonparvarlik mohiyatini belgilovchi tamoyillardan biridir.

Beshinchi tamoyil: Bozor iqtisodiyotig tadrijiy asosda, puxta

o'ylab, bosqichma-

bosqich o'tish.

Bujarayon islohotlarning huquqiy asoslari vakafolatlarini vujudga keltirishni, aholini ijtimoiy himoyalash va ulardayangichaiqtisodiy tafakkurni shakllantirish bilan birga olib borishni nazardatutadi.

Bozor iqtisodiyotiga o'tish, yangi jamiyat barpo etish, uzoq davom etadigan tarixiy jarayon bo'lib, u faqat tegishli mavjud ishlab chiqarishva faoliyat tuzilmalari va huquqiy asosni yaratishnigina emas, shu bilan birga, qadriyatlar tizimida chuqur o'zgarishlarni, xo'jalik faoliyatini va amaliy munosabatlarni amalga oshirishni ham ko'zda tutadi.

O'zbekistonda ayni shunday yo'l tutildi. Bunday siyosat mablag'lardan samarali foydalanish imkonini bermoqda, odamlarning safarbarligini oshirmoqda, ijtimoiy larzalarning oldini olmoqda, mulkchilik shakllanni bosqichma-bosqichrivojlantirmoqda.

Yuqorida sanab o'tilgan tamoyillar mamlakat ichki hayotini belgilaydi Uning tashqi siyosati, xalqaro nufuzi ham ana shu tamoyillargatayanadi Mazkur chizmada ko'rsatilgan jihatlar o'zbek modelining tashqi iqtisodiy, aloqalarda, mamlakatimizning jahon hamjamiyatidagi o'rni, boshqa arnlakatlar bilan o'zaro aloqasidayaqqol namoyon bo'ladi. Milliy istiqlol afkurasining bu sohadagi vazifasi O'zbekistonning xalqaro nufuzi yanada rtishida ana shu tamoyillar ham nihoyatda muhim ahamiyat kasb etadi. O'zbek modelining yanabir ustuvor xususiyati shundan iboratki, uning amalga oshirilishi mamlakatimiz ichida ijtimoiy-siyosiy barqarorlikni, eng muhimi,bozonnunosabatlarining izchil joriy etilis ta’minlamoqda.

Taraqqiyotning ozbek modeli xalqimizning milliy davlatchilik an'analari, qadriyatlari va o'ziga xos ichki dunyosiga tayangan, ayni vaqtda, dunyo tajribasining ilg'or yutuqlariga asoslanganligi tufayli xalqaro hamjamiyat tomonidan e'tirof etilmoqda.

Xullas, milliy istiqlol g'oyasi mamlakatimizda barpo etilayotgan fuqarolik jamiyati va taraqqiyotning o'zbek modeli bilan uzviy bog'liqdir. Mustaqillikni mustahkamlash, ozod va obod Vatan, erkin va farovon hayot barpo etish jarayonida bug'oyaxalqimizni shu maqsadlaryo'lida uyushtiruvchi ulkan omil bo'lib qolaveradi.

Do'stlaringiz bilan baham:

©2018 Учебные документы
Рады что Вы стали частью нашего образовательного сообщества.
?


barnes-foundation-91.html

barnes-foundation-96.html

barnesreview--com---bet-9.html

baroga-court--dcmb-39-b2.html

barokkoi-barokko---tal.html